Μηλιές, κώμη του Πηλίου Όρους

© 1989 Ελένη Φαίη Σταμάτη
Εκδόσεις Αθηναίος, Ελληνική και αγγλική έκδοση
Πανόδετο, 270 σελίδες, πλούσια εικονογραφημένο
Καλλιτεχνική επιμέλεια, Εύα Σταμάτη

 

Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του προγόνου μου του Διδάσκαλου του Γένους Δανιήλ Φιλιππίδη και διατίθεται αποκλειστικά από το Δημοτικό Τοπικό Μουσείο Μηλεών Πηλίου.

Η έκδοση αναφέρεται στην τοπική ιστορία, τα παραδοσιακά επαγγέλματα και τις γυναικείες ασχολίες, στις αγροτικές ασχολίες, τις παραδόσεις και τα έθιμα.

Στο βιβλίο προβάλλονται εικόνες και στιγμιότυπα από έναν κόσμο που σιγά – σιγά σβήνει, εικόνες που με επηρέασαν, που χαράκτηκαν στη μνήμη μου και θέλησα να τις αποτυπώσω και να τις μεταδώσω.

Ιστορικά στοιχεία

Η ιστορική αναδρομή ξεκινάει από τη Μυθολογία με τους άγριους Κένταυρους και το σοφό Χείρωνα που δίδαξε τον Αχιλλέα να γιατρεύει με τα βότανα, εστιάζει στους γάμους του Πηλέα και της Θέτιδας που γιορτάστηκαν στα δάση του Πηλίου και στον Ιάσωνα που έκτισε με τους αργοναύτες του την Αργώ με ξυλεία του βουνού.

Στο βιβλίο υπάρχει αναφορά στις ανασκαφές που έφεραν στο φως ερείπια Μαντείου αφιερωμένου στον Κοροπαίο Απόλλωνα, στην ίδρυση του χωριού στις αρχές του 17ου αιώνα, στην εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών και στα ξωκλήσια στο μοναστήρι του αγίου Νικολάου στα Παυλάκια. Αναφέρεται στην εποχή του Διαφωτισμού με τις μορφές των Μηλιωτών λογίων Άνθιμου Γαζή, Γρηγόριου Κωνσταντά και Δανιήλ Φιλιππίδη που ίδρυσαν τη Μηλιώτικη Σχολή να δεσπόζουν στο χώρο των γραμμάτων και της επιστήμης.

Το βιβλίο αναφέρεται επίσης στον Θεόφιλο που έζησε για λίγο στις Μηλιές, στον Μακεδονομάχο Γαρέφη, στο θρυλικό τραινάκι που πρωτολειτούργησε το 1904, στις μαύρες μέρες όταν ο γερμανικός στρατός έκαψε το χωριό το 1943 και στους σεισμούς του ’55 που ολοκλήρωσαν την καταστροφή.

Λαογραφικά στοιχεία

Με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και συναρπαστικές λεπτομέρειες για το επάγγελμά τους, το βιβλίο παρουσιάζει τους τοπικούς τεχνίτες, στο χώρο της δουλειάς, ή στο εργαστήρι τους. Ο πρωτομάστορας που κτίζει το παραδοσιακό αρχοντικό και επισκευάζει το παραδοσιακό καλντερίμι, ο λιθογλύπτης και ο ξυλογλύπτης, ο φαναρτζής, ο σαμαράς και ο πεταλωτής, ο σιδεράς αλλά και ο αγιογράφος δίνουν συναρπαστικές πληροφορίες και μιλάνε για τα μυστικά του επαγγέλματος.

Πολλές από τις καθημερινές ασχολίες των γυναικών γίνονται γνωστές αφού οι Μηλιώτισσες άνοιξαν πρόθυμα τα σπιτικά τους και μίλησαν για τις καθημερινές ασχολίες τους την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο. Μίλησαν για το ζύμωμα με προζύμι και το καρβέλι που ψήνεται στην αυλή σε φούρνο που καίει με ξύλα, για το άπλωμα του σταρένιου τραχανά, για το σαπούνι που γίνεται με λάδι ελιάς, για το γλυκό φιρίκι και το λικέρ από καρύδι, για τις χορτόπιτες και το σπεντζοφάι, τις ντόπιες λιχουδιές. Μίλησαν όμως και για τη ζωή όπως τη ζήσανε οι πιο μεγάλες σε ηλικία, τότε που δεν υπήρχαν οι τόσες ευκολίες…

Καταγραφή του Πηλιορείτικου γάμου

Η καταγραφή του Πηλιορείτικου γάμου μεταφέρει τη ξεχωριστή εμπειρία που έζησα παρακολουθώντας και φωτογραφίζοντας τις προετοιμασίες.

Έργα επωνύμων καλλιτεχνών

Το βιβλίο συμπληρώνεται με εικόνες από έργα ζωγράφων για τις Μηλιές – δύο ακουαρέλες του Πάρι Πρέκα από την επίσκεψή του στις Μηλιές το 1983, ο σταθμός του μικρού τρένου όπως τον είδε ο Ασαντούρ Μπαχαριάν και το τραινάκι του Πηλίου έργο της Μαρίας Πωπ, δύο έργα της Ισμήνης Βογιατζόγλου – Σκληρού και δύο τοπία της Μηλιώτισσας Ελένης Καραγιάννη. 

Γλωσσάρι – Βιβλιογραφία

Για όσους θέλουν να ασχοληθούν με την τοπική διάλεκτο υπάρχει στο τέλος του βιβλίου σχετικό γλωσσάρι και βιβλιογραφία για μία πιο εμπεριστατωμένη μελέτη.